İnsana en iyi dost kitaptır... Anonim

Edebiyat/Yazılar/Düzyazılar

 

Eğitimin Tanımı :

Eğitim alanında çalışan her bilim ada­mının, eğitimle uğraşan her eğitimcinin, her öğretmenin kendine özgü geliştirdiği bir eğitim tanımı vardır. Eğitim alanında yazılmış her kitapta, her yazıda eğitimin değişik biçimde yapılmış tanımlarına rast­lanır. Sözlüklerde bile eğitimin değişik ta­nımları bulunur. Eğitimin, geniş bir alan olması yüzünden değişik yönlerden görül­mesi, bu görünüşe göre de değişik tanım­larının yapılması doğaldır. Bu tanımların yanlış olduğu da söylenemez.

Değişik kaynaklarca yapılan eğitim ta­nımları iki kümede toplanabilir : içerik ta­nımları ve süreç tanımları. Bunlar kısaca aşağıda açıklanmıştır.

İçerik tanımları. Bu tür tanımlar eğiti­min kime, niçin verileceğini, ona neler ka­zandıracağını ad vererek gösterirler. Buna bir örnek aşağıdadır:

"Eğitim, yeni kuşakların, toplum yaşa­yışında yerlerini almak için hazırlanırken, gereken bilgi, beceri ve anlayışlar elde etmelerine ve kişiliklerini geliştirmelerine yardım etmek etkinliği"dir.

Eğitimin bu tanımında, eğitimin yeni kuşaklara verileceği gösterilmekte; eğiti­min niçin verileceği "toplum yaşayışında yerlerini almak için" olanak konulmakta; neler verileceği ise "bilgi, beceri ve anla­yışlar elde etmek, kişilik geliştirmek" ola­rak belirtilmektedir.

Eğitimin içeriğini belirleyen eğitim ta­nımları, içerik değiştiğinde yetersiz kalır­lar. Yukarıdaki tanım, içeriğini oluşturan yeni kuşaklar yerine, eski kuşaklara eği­tim yapıldığında: toplum yaşamında yeri­ni almak için değil de bir sanat dalında eğitim yapıldığında; bilgi, beceri yerine tutum kazandırmak için eğitim yapıldığın­da geçersiz olur. Ama bunlar tanımın de­ğersiz olduğunu göstermez. İçerik tanım­ları belli kişilerin, belli bir konuda ne için yetiştirileceğini göstermek için gereklidir. Bir okulun, bir işyerinin, bir kurumun bel­li bir konuda yapacağı eğitim için bu tür tanımlar yapılır.

İçerik tanımlarının tümünde, yukarıda sayılan, eğitim yapılacak kişi, eğitimin konusu ve eğitimin amacı bulunmayabilir. Bunların bazılarında yalnız bu üç öğeden, biri olabilir, bazılarında da eğitimin nasıl, nerede, ne zaman yapılacağı da gösterile­bilir. Bu yüzden bu eğitim tanımları genel olmaktan çok bir ya da birden çok duruma bağlı özel tanımlardır. Gerektiği yerde kullanıldığında bu tür tanımların yol gös­tericiliği artabilir.

Süreç tanımları. Eğitimin oluşumunu anlatan tanımlara süreç tanımları denir. Eğitimin süreci, durumdan duruma kültür­den kültüre değişmediği için, bu tür ta­nımlar daha genel ve soyuttur. Buna bir örnek aşağıdadır:

"Eğitim, önceden saptanmış amaçlara göre insanların davranışlarında belli geliş­meler sağlamaya yarayan planlı etkiler dizgesi"dir(Oğuzkan, 1993, s. 46).

Bu tanımda, içerik tanımlarında olduğu gibi kime, niçin eğitim yapılacağı, hangi konuda eğitileceği bilinmemektedir. Tanı­mın gösterdiği, eğitimin bir amaç için in­sanların davranışlarının planlı olarak de­ğiştirilmesi olduğudur. Bu yüzden eğitimin bu tanımı bir süreç anlatmakta­dır.

Süreç tanımları, eğitimin geneli söz ko­nusu olduğunda kullanılır. Süreç bildiren tanımlarda soyut olan her kavramın yerine somutları konarak tanım daha özel bir ta­nıma dönüştürülebilir. Bu dönüştürme, eğitim tanımına içerik kazandırır. Böylece süreç tanımı, içerik tanımı olacağından eğitimin özel alanlarında daha çok kulla­nılabilir.

Bu kitap için seçilen tanımın, eğitimin genel ve soyut anlamını vermesi gerek­mektedir. Uygun bulunan tanım aşağıda­dır:

"Eğitim bireyin davranışında, kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir" (Er­türk, 1974, s.12).

Bu tanımda eğitimle değiştirilecek olan bireyin davranışıdır. Davranışın değişme­si ancak bireyin kendi yaşantısı yoluyla olabilir. Bireyin davranışını değiştirmenin eğitim olarak adlandırılabilmesi için dav­ranışın istenilerek ve kasıtlı (planlı) değiş­tirilmesi gerekmektedir. Eğitim, bütün bunların bir zaman akımı içinde yer aldığı bir süreçle oluşur.

Böylece eğitimin niteliğini oluşturan aşağıdaki dört durum ortaya çıkmaktadır.

1. Eğitim, eğitilen kişide istenilen dav­ranışı oluşturma işidir.

2. İnsan bir davranışı ancak yaşayarak kazanabilmektedir.

3. Eğitilende oluşturulacak davranış önceden saptanan eğitim amaçlarına uy­gun olmak zorundadır.

4. İnsanda davranışın oluşturulabilmesi, planlanmış bir eğitim sürecinden geç­mesine bağlıdır.

Sözlüklere göre süreç oluşum yoluyla, bir halden diğer hale geçerek ortaya çıkan şey olarak tanımlanmaktadır. Süreç deği­şim içinde olan bir nesnenin, olayın, dü­şüncenin belli bir düzen içinde bir amaca doğru gelişmesini anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Süreç'in Osmanlıca'sı "vetire", Latince'si ise "process"dir.

Eğitmek eylemi, sürekli değiştirmek eylemidir. Eğitilen kimse bir amaca doğru sürekli olarak değiştirilmeye çalışılır. Eğer eğitilen kimsede bir değişme yok ise eğitme eylemi de yok demektir..

Eğitimin sürecini eğiten kimse (eğit­men) düzenler. Eğitimin sürecini düzenlemek zor bir iştir; uzmanlık ister. Bu yüz­den eğitmenlik yapacak öğretmenin, uzmanın, yönetmenin, öğretim üyesinin ve benzerlerinin bu meslekte iyi yetişmiş , olmaları zorunludur.

İbrahim Ethem Başaran, Eğitime Giriş, s. 172, 173, 174.

 

Hüseyin Tufan Çelik  •  Almanya  •  htcelik@t-online.de
- www.htcelik.com -